اهمیت ثبت سازمانهای مردم نهاد

ثبت موسسه خیریه در کشورهاي توسعه يافته نقش بسيار مهمي در ارتقاي کيفيت زندگي و توانمندسازي اقشار آسيبپذير دارند، بهگونهاي که اين سازمانها نقش بازوهاي قدرتمند دولت را در حمايت از اين اقشار ايفا ميکنند.
امروزه با گسترش معضلات اجتماعی، تحریم های اقتصادی ، تورم ، مشکلات بیکاری و بالا رفتن سن جمعیت و نیروی انسانی، بلایای طبیعی، جاده ای، جرم های قضائی، اعتیاد، مشکلات اشنغال و ناراحتی های  اعصاب و روان ، مرگ و میرهای عادی و ناگهانی ،شاهد افزایش چشمگیری در آمار نیازمندان جامعه هستیم.  اقدامات سازمان های تامین اجتماعی و دولتی ،  در اکثر کشورها به تنهایی کفاف نداده و برای کمک به تیازمندان و کودکان بی سرپرست و مددجویان ،  تعادلی بین امکانات و نیازهادر مناطق محروم و نقاط مختلف کشور دیده نمی شود.در چنین شرایطی کمک های مردمی امری ضروری و اجتناب ناپذیر می باشد. بدین منظور ثبت موسسه خیریه به صورت قانونی و بعنوان یک نهاد شناخته شده و رسمی ، برای انجام وظیفه دینی و بشر دوستانه ضروری است.
قوانین مرتبط با ثبت موسسه خیریه از قوانین ثبت شرکت تبعیت میکند با این تفاوت که کلیه امور ثبتی آن علاوه بر قوانین ثبت شرکت باید منطبق با قوانین و آیین نامه های ارگان ارائه دهنده مجوز لازم نیز باشد.
سابقه وزارت ورزش و جوانان ،سازمان بهزیستی، وزرات کشور و نیروی انتظامی می­توانستند برای ثبت موسسه خیریه مجوز صادر کنند.
از آنجا که این امر و تعدد مراجع ذیصلاح در این امر باعث بروز مشکلاتی شد باعث شد که ثبت موسسه خیریه تنها به یک سازمان محول شد. در حال حاضر تنها مرجع معتبر و ذیصلاح در زمینه ثبت موسسه خیریه وزارت کشور است.


روند تاسیس موسسه خیریه از گذشته تا کنون
سابق بر این  اشخاص حقیقی یا حقوقی که قصد داشتند موسسه خیریه تاسیس کنند باید با ارائه درخواست خود به اداره بهزیستی استان خود رفته و بعد از تایید اسم موسسه و مشخص شدن اهداف آن در معاونت تخصصی، اسم موسسه را در سازمان ثبت اسناد و املاک شهرشان ثبت می کردند.
برای ثبت موسسه خیریه مثل هر سازمان دیگر ، باید سمت افراد و اعضای هیئت مدیره مشخص بوده و برای این امر باید در درون آن سازمان مردم نهاد ، تفاهم ها و  جلساتی تشکیل شود. ( این جلسات  باید به صورت نفرات فرد برگذار شود که حداقل آن سه نفر است.  پس از آنکه رای گیری انجام شود و سمت هر کدام از اعضا مشخص شود ،آنها باید فرم صورت جلسه را در سه نسخه پر کرده و آن را امضا کنند.    اعضای سمن باید در جلسه عمومی شرکت کرده و با رای گیری اعضای اصلی،بازرسین و علی البدل را تعیین کنند و سپس فرم صورت جلسه را تکمیل کنند.و مدارکی مانند کپی کارت ملی،کپی شناسنامه، دو قطعه عکس،مدرک تحصیلی ،کپی کارت پایان خدمت یا معافیت برای آقایان و … به همراه اساسنامه ، تهیه شود که در گذشته باید برای ثبت ، به سازمان بهزیستی ارائه می شد و  پس از تایید نام و اهداف موسسه در معاونت تخصیصی مربوطه پیگیری اقدامات تعیین نام موسسه از اداره ثبت اسناد و املاک شهرستان مربوطه مراحل ثبت موسسه تکمیل می گردید.که این مراحل در حال حاضر به صورت خصوصی میان اعضا صورت پذیرفته و صرفا باید نتیجه نهایی آن شامل اساسنامه مصوب و تعیین سمت و مسئولیت اعضاء و….، در سامانه ثبت سمن ها در سایت وزارت کشور بارگذاری و ثبت گردد. در ادامه این روند را می خوانید.

نحوه ثبت انجمن های خیریه و سازمانهای مردم نهاد :


امروزه برای اقدام به ثبت یک انجمن خیریه نماینده ی سمن باید در سایت وزارت کشور ، سامانه ثبت  و صدور پروانه سازمان های مردم نهاد ، https://www.moi.ir
فرم و درخواست ثبت خیریه و سمن را تکمیل و در چند گام ، زمینه ی فعالیت، حوزه و محل فعالیت ، تعداد نفرات و هیات موسس ، و اهداف سازمان مردم نهاد و اساسنامه و نام پیشنهادی را درج نموده تا پس از بررسی کارشناس اولیه و تایید ، مراحل بعد و روند اداری از جمله بارگذاری و استعلام مدارک هویتی اشخاص حقیقی ( هیات موسس) صورت پذیرد. پس از بررسی توسط هیات نظارت و استعلام از دستگاه های مربوطه و تایید مدیریت ، صدور پروانه صورت می گیرد که این روند بسته به طول مدت انجام استعلام ها و بررسی مدارک در نهادهای مربوطه متفاوت است و بین 3 تا 6 ماه و بعضا بیشتر زمان می برد.
جهت  درخواست تاسیس سازمان مردم نهاد توسط درخواست کننده(نماینده سمن) ۴ گام اصلی وجود دارد:
1.نماینده سمن اطلاعات مربوط به  تاسیس سازمان مردم نهاد را در سامانه ثبت می نماید
2.با توجه به نتیجه استعلامات در صورت لزوم نماینده سمن می بایست اسامی افراد هیات مدیره را اصلاح نماید
3.پس از برگزاری مجمع  عمومی موسس نماینده سمن می بایست مصوبات تصویب شده در مجمع را در سامانه وارد نماید

  1. پس از دریافت نامه ثبت شرکتها از ستاد وزارت کشور و انجام اقدامات مربوط به آن نماینده سمن می بایست تصاویر مدارک مربوطه را درسیستم بارگذاری کرده ، همچنین اطلاعات مربوطه را در سامانه ثبت بفرماید

در ادامه این ۴ گام اساسی به صورت مشروح توضیج داده می شود

به افرادی که قرار است با سامانه تاسیس سازمان های مردم نهاد ( سمن ) دسترسی داشته باشند یک نام کاربری و رمز عبور اختصاص داده می شود که با مراجعه به آدرس سامانه وارد کارتابل کاری خود خواهند شد  نماینده سمن بعد از ورد به کارتابل خود در سامانه، در منوی سمن (سازمان مردم نهاد) فرم ها را دریافت نموده و نکمبل می نماید .
پس از پر کردن اطلاعات خواسته شده در زبانه «اطلاعات سمن»  در ادامه برای ثبت درخواست نیاز است تا اطلاعات مربوط به زبانه های «اعضاء» و  «اساسنامه» نیز درج شوند. در ادامه نیاز است اطلاعات مربوط به افراد هیات موسس سازمان مردم نهاد درخواستی را در  زبانه «  اعضاء » تکمیل  شود. پس از بررسی های انجام گرفته در ستاد وزارت کشور ، یک ردیف کاری در کارتابل  تحت عنوان  ” مجمع عمومی موسس” مشاهده می کنید.اطلاعات فردی و هویتی را وارد و مدارک را بارگذاری می نمایید و در صورت تایید اطلاعات، پرونده مراحل خود را طی خواهد کرد تا به گام بعدی برسد.
بعد از دریافت پیامک مبنی بر دریافت نامه ثبت شرکت ها ، متقاضی می بایست به صورت حضوری برای دریافت نامه ثبت شرکت ها اقدام نماید.  و اطلاعات مربوط به ثبت شرکتها را در قسمت اطلاعات ثبت شرکت ها در سایت وارد نماید. در صورت تایید، پروانه سمن  شما صادر خواهد شد و با دریافت پروانه تاسیس سمن مورد نظر جریان کاری به پایان می رسد.
برای دریافت راهنمای ثبت در خواست به آدرس   https://moi.ir/fa/rahnamaye-sabt-darkhasst-saman   مراجعه کنید.

شرایط ویژه درخواست کنندگان:
ثبت و تاسیس یک سمن یا موسسه خیریه از شرایطی برخوردار است که احراز آن شرایط الزامی است.برخی از این شرایط عبارت اند از:
داشتن تابعیت جمهوری اسلامی ایران
تعیین صلاحیت هیئت مدیره و مدیرعامل موسسه قبل از دریافت پروانه
دارا بودن مدرک تحصیلی حداقل دیپلم برای مدیر عامل و  مدرک کارشناسی برای دو نفر از اعضای هیئت مدیره
دارا بودن تخصص و تحصیلات مرتبط حداقل دو نفر از اعضا با موضوع فعالیت و حوزه ی عملیات سازمان
دارا بودن حداقل 18 سال سن برای مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره و…

شرایط اساسنامه :
ااهداف سازمان ، موضوع فعالیت، مدت فعالیت، مرکز اصلی فعالیت، نحوه پذیررش تعضا، ارکان و تشکیلات و شرح وظایف و اختیارات و…، منابع تامین مالی و درآمد و حوزه جغرافیایی و …
که موارد مندرج باید پس از رای گیری در مجمع و با صورت جلسه امضاء شده، رسمیت یافته و نحوه دریافت گزارش و نظارت و نحوه تصمیم گیری ها و رای گیری ها و تغییرات بعدی یا انحلال و … نیز در آن روشن گردد. و سپس نسخه ی آن در سامانه ثبت سمن ها بارگذاری و ثبت و تایید شود.

قوانین شایان توجه :
باید توجه شود که محدوده ی فعالیت و حوزه های انتخابی و موضوع عملیات و اهداف سازمان نباید متنوع و بی ربط به هم باشد بلکه موضوعات مرتبط با هدف تشکیل سازمان انتخاب شود
موضوع فعالیت سمن اگر مربوط به فعالیت قوا و نهادهای دولتی باشد، بدیهی است موافقت ضمنی و مجوز لازم از آن سازمان ها نیز باید اخذ گردد.
هدف سازمان نباید منتج به درآمدزایی اعضا و تبدیل به بنگته اقتصادی انتفاعی باشد.کار در سمن ها داوطلبانه قلمداد شده و نباید متکی به درآمد و حقوق و دستمزد باشد، مسولین یک موسسه اقتصادی نمی توانند در حوزه اقتصادی مورد وظیفه اقدام به تشکیل سمن نمایند، انگیزه ی تشکیل سمن ها و خیریه ها ، کار عام المنفعه و حمایت های مردمی و کمک رسانی است. انحلال و تغییرات سمن ها نیز تابع قوانین ثبت شرکتها و آیین نامه سازمانهای مردم نهاد است.