مسئولیت اجتماعی چارچوبی اخلاقی است که یک فرد یا سازمان برای خود در نظر میگیرد تا در امور اجتماعی که منفعت آن شامل جامعه میشود سهیم گشته و متعهد به انجام آن شود. درواقع در مسئولیت اجتماعی فرد به عنوان عضوی از جامعه، مشارکت کرده و در مشکلات و معضلات بی تفاوت نیست.
واژه مسئولیت اجتماعی در مقابل بی تفاوتی تعریف میگردد. بی تفاوتی ای که اگر در تمام افراد یک جامعه ایجاد شود، ضرر آن به خود افراد برخواهد گشت.
اگر بخواهیم مثالی در رابطه با مسئولیت اجتماعی بزنیم میتوانیم به مسئولیت اجتماعی افراد یا سازمان ها به محیط زیست اشاره کنیم.
فرض کنید در منطقه ای به دلیل شرایط آب و هوایی گیاهان منطقه از بین رفته و درختان خشک شود. اگر افراد در قبال این اتفاق واکنشی نشان ندهند کم کم به دلیل کمبود گیاه آلودگی هوا ممکن است زیاد شود و این آلودگی باعث اخلال در زیست بوم منطقه شده و کم کم ممکن است باعث نابودی حیوانات شده و به مرور این آسیب باعث کمبود مواد غذایی و ایجاد یک محیط آلوده شود. اتفاقی که در برخی مناطق باعث خالی شدن آن منطقه از سکنه شده است.
البته باید گفت مسئولیت اجتماعی معطوف به حوزه محیط زیست نمیشود بلکه طیف گسترده ای از فعالیت های فرهنگی، اجتماعی، محیط زیستی و امور خیریه را در بر می گیرد و افراد جامعه در هر سطح و طبقه ای، در قبال معضلات و اتفاقاتی که در جامعه رخ می دهد مسئول هستند و تحت هیچ شرایطی این مسئولیت از آنان ساقط نمی شود.
مسئولیت اجتماعی را می توان به دو بخش تقسیم بندی کرد.
مسئولیت اجتماعی فردی و سازمانی
در مسئولیت اجتماعی فردی، خود افراد هستند که به تنهایی برای مشکلات جامعه تلاش میکنند. برای مثال حضور افراد در موسسات خیریه ای و فعالیت در آنها به صورت داوطلبانه نوعی انجام مسئولیت های اجتماعی فردی است.
اما در مسئولیت اجتماعی سازمانی، سازمان با استفاده از منابع مالی و انسانی که دارد یک هدفی را در راستای منافع جامعه پیش میبرد. در این مسئولیت منابع انسانی به صورت رایگان فعالیت نخواهند کرد بلکه سازمان به عنوان متولی هزینه های منابع انسانی را تامین میکند.
مسئولیت اجتماعی به صورت کلی شامل 3 دسته بندی میباشد که به مسئولیت های محیطی، خیرخواهانه و اخلاقی تقسیم می شوند.
در مسئولیت محیطی فرد یا سازمان تلاش میکنند سازگاری بیشتری با سلامت محیطی داشته باشند. برای مثال اگر برای یک شرکت از سوختهای مازوت برای تامین برق استفاده شود، شرکت برای کم کردن اثرات منفی ناشی از سوختن این ماده از پنل های خورشیدی استفاده کند. یا اگر با کمبود منابع انرژی برق مواجه شدیم فرد مصرف خود را کاهش میدهد.
مسئولیت های خیرخواهانه شاید مشهودترین فعالیت هایی باشد که افراد یا شرکتها انجام میدهند. فعالیت هایی همچون برگزاری بازارچه های خیریه و دعوت از خیریه های مختلف، برگزاری کمپین هایی برای تامین مخارج عمل یک فرد نیازمند و ساخت مدرسه که امروزه خیلی مورد توجه سازمان های بزرگ قرار گرفته است از جمله مسئولیت های خیرخواهانه می باشد.
در رابطه با مسئولیت اخلاقی داستان کمی متفاوت تر است. در این مورد گاهی ممکن از نمود بیرونی یا مشهودی وجود نداشته باشد ولی برای مثال فرض کنید یک شرکت حقوق پرسنل خود را به دلیل افزایش تورم خارج از عرف قوانین اعلامی از مراجع کشوری افزایش دهد تا دغدغه کارکنان خود را کمتر کند.
حال بیاید در رابطه با این سه بخش 3 مثال واقعی را بیان کنیم تا بیشتر با این مفاهیم آشنا شویم.
شرکت استارباکس، برند بزرگ قهوه فروشــی در سراسر جهان است. این شرکت در نخستین گام سعی کرد حجم تولید زباله را کاهش دهد و هم اکنون بر بازیافت آنها تمرکر کرده است. درواقع استارباکس با تمرکز بر مسئولیت اجتماعی محیطی سعی کرده بخشی از مسئولیت خود را با کاهش حجم تولید زباله به عرصه ظهور برساند. یا شرکت دیزنی هزینه های بسیار زیادی برای کاشت نهال در جنگلها کرده است.
در ارتباط با مسئولیت اجتماعی خیرخواهانه میتوان به بیل گیتس و همسرش ملیندا اشاره کرد که در ســال ۲۰۰۰ مسئولیت اجتماعی خود را در این زمینه توسعه دادند و بنیاد خیریه ای ثبت کردند که بزرگ ترین موسسه خیریه جهان است. یکی از کارهای منحصر به فرد این بنیاد خیریه کمک به ضد بارداری زنان بی بضاعت و بی سرپرســت است. این بنیاد خیریه بیش از ۲۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری در این موضوع داشته و گیتس در تلاش است که علاوه بر امریکا در قاره های افریقا و آسیا نیز این کمک ها را گسترش دهد.
در زمینه مسئولیت اخلاقی شاید یکی از مشهورترین فعالیتها اقدامات شرکت گوگل برای پرسنل خود میباشد که با ایجاد فضایی کاملا متفاوت شرایطی را فراهم کرده است تا کارکنان از استرس های کمتری در زندگی بهره مند شوند.
مزایای بکارگیری مسئولیت اجتماعی شرکت
کمیسیون حاکمیت شرکتی و مسئولیت اجتماعی بنگاهها در گزارش خود، مزایای مسئولیت اجتماعی را به دو دسته محلی و جهانی تقسیم کرده است. محرکهای محلی مسئولیت اجتماعی ناشی از جریانها و یا شرایط داخلی جامعه است. محرکهای جهانی مسئولیت اجتماعی شامل دسترسی به بازار، استانداردسازی جهانی، مشوقهای سرمایهگذاری، فعالیت ذینفعان است.
در رابطه با بخشی از مهمترین مزایای مسئولیت اجتماعی، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
افزایش کارآیی و اثربخشی کارکنان از طریق ایجاد حس تعلق
بهبود تصویر برند کسبوکارها در نظر مشتریان
کاهش اثرات منفی اجتماعی و محیط زیستی کسبوکارها و حرکت به سوی ایجاد ارزش مشترک (خلق ارزش اقتصادی و اجتماعی)
ایجاد مزیت رقابتی، بهبود سطح رقابتپذیری شرکتها و افزایش سهم بازار
افزایش شفافیت و پاسخگویی
کاهش ریسک و افزایش رتبه و اعتبار در سطح بینالمللی
کاهش هزینههای ناشی از کنترل
سخن آخر باید عرض کنیم، مسئولیت اجتماعی فارغ از تمام تعاریف و قوانین موجود، اصلی است که هر شخصی که صاحب کسب و کاری میباشد باید خود را موظف به اجرای آن در شرکت یا سازمان خود کند و این روحیه را به کارمندان خود در راستای ایفای نقش مسئولیت اجتماعی فردی منتقل کند تا این وظیفه درونی کمکی در راستای بهبود وضعیت بحرانی امروز باشد.
Leave A Comment